Gõ tiếng Việt 
Lượt khách truy cập
10818696
Bản tin điện tử Tìm kiếm

Công tác thư viện trường học đang "đứng" ở đâu?
2006-06-12 16:19:25
Học sinh Trường THPT
Nguyễn Thị Minh Khai,
TP Hồ Chí Minh vào thư viện
đọc sách trong giờ ra chơi.
Thư viện trường học gắn với chất lượng giáo dục như bóng với hình. Thế nhưng, thời đại ngày nay, ở nhiều trường học của các nước châu Á và khu vực, người ta xây dựng mô hình thư viện điện tử, thì ở ta, nhiều trường học vẫn còn loay hoay thoát ra khỏi cái khái niệm "kho sách" (!). Ðó là chưa nói đến việc hướng tới xây dựng thư viện trường học chuẩn quốc gia. Trên thực tế, 3,6% số học sinh không có sách giáo khoa và hơn năm nghìn trường học không có thư viện

Ngẫu nhiên, chúng tôi được dự lễ ra mắt Câu lạc bộ cộng tác viên thư viện trường học (phía nam) tổ chức tại Trường trung học cơ sở (THCS) Nguyễn Gia Thiều (Quận Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh). Ðó là một trường học có số lớp và lượng học sinh khá đông  (50 lớp với hơn 2.000 học sinh), cơ sở vật chất rất hạn chế, nên trường có hai phân hiệu, cách nhau hơn một kilomet. Nhưng đây lại là một điểm trường coi trọng vai trò công tác thư viện trường học.

Trường có một hiệu phó theo dõi công tác này, có giáo viên thư viện chuyên trách không chỉ quản lý thư viện và phòng đọc sách rộng hơn 100 mét vuông trang bị đủ các tủ sách, giá sách đến thiết bị kỹ thuật như máy thu hình, đầu máy, băng đĩa, mà người cán bộ thư viện còn làm nhiệm vụ giới thiệu các loại sách đọc, sách tham khảo cho học sinh, giáo viên đọc thêm, học thêm, với một trình độ nghiệp vụ khá chuyên nghiệp.

Ngoài số tiền 15 - 20 triệu đồng đầu tư cho thư viện/năm, nhà trường còn tìm kiếm sự hỗ trợ cho công tác này ở các cơ quan, đơn vị ngoài ngành, mời các nhà văn, nhà thơ có tác phẩm in trong sách giáo khoa (SGK) hoặc có tên tuổi như Nguyễn Quang Sáng, Nguyễn Ngọc Ký, Nguyễn Nhật Ánh... giới thiệu chính tác phẩm, hoặc kể về đời văn, đời thơ của họ, nuôi dưỡng cho học sinh, giáo viên "văn hóa đọc", và tri thức văn hóa, văn học.

Trường THCS Nguyễn Gia Thiều là một ngọn lửa nhỏ về công tác thư viện trường học (theo tiêu chuẩn quốc gia), trong số 7.992 ngọn lửa nhỏ của cả nước về công tác này. Nhưng nói cho công bằng, gần tám nghìn ngọn lửa nhỏ đó vẫn chưa đủ sức làm ấm công tác thư viện trường học, vì nó còn yếu ớt, với tỷ lệ khiêm tốn, 37% số trường có thư viện chuẩn quốc gia (theo QÐ 01), của 21.590 trường gọi là có  thư viện, trong số 26.820 trường học của cả nước. Có nghĩa là, vẫn còn tới hơn năm nghìn trường học chưa có thư viện.

Ai đó đã từng ví: "Thư viện chính là  linh hồn của trường học". Ở các nước, thư viện bao giờ cũng đứng ở vị trí trang trọng nhất, dù là trường công hay trường tư. Thời gian lên thư viện đọc sách, tham  khảo tài liệu của học sinh là rất lớn. Trong khi đó, mới đây, theo số lượng điều tra, khảo sát của Nhà xuất bản Giáo dục (NXBGD), cả nước có 56% số học sinh tự mua SGK, 31% số học sinh dùng sách cũ, 9,2% số học sinh mượn sách ở thư viện, và 3,6% số học sinh vẫn thiếu sách, không có sách học. Lẽ ra nếu công tác thư viện trường học làm tốt thì 3,6% số học sinh  này vẫn có thể có sách học. Trường học không có thư viện, học sinh đi học không có SGK, đủ hiểu chất lượng giáo dục ra sao?

Mặt khác, chất lượng thư viện trường học được quyết định bởi nhiều yếu tố. Nếu so với con số kinh phí đầu tư cho thiết bị giáo dục khoảng gần một nghìn tỷ đồng mỗi năm, thì kinh phí cho thư viện trường học còn khiêm tốn, hơn 218 tỷ đồng, nhưng cũng không phải là con số nhỏ. Trong số này gần 130 tỷ đồng dùng để mua sách của NXBGD. Thế nhưng, đáng chú ý, cơ cấu mảng sách trong các thư viện trường học có tới 52,2 triệu bản là SGK (61%), 10,7 triệu bản  là sách giáo viên (13%), còn sách tham khảo chỉ có 22,1 triệu bản (26%), trong khi lẽ ra tỷ lệ sách tham khảo trong các thư viện trường học là chủ yếu, mới có ý nghĩa góp phần mở rộng tri thức, kiến thức, mở mang trí tuệ cho học sinh, giáo viên, nâng cao chất lượng dạy và học.

Ðội ngũ cán bộ làm công tác thư viện, không chỉ là người quản lý giữ gìn  tủ sách, cho mượn sách, mà phải là người có trình độ chuyên  môn  nghiệp vụ; hiểu biết công tác này từ cách sắp xếp các loại sách, xây dựng thư mục đến giới thiệu sách cho học sinh, tạo nên sức hút của thư viện với các em, lôi cuốn các em đến với thư viện, đến với sách, say mê và hứng thú tìm đọc sách, cũng là góp phần nâng cao tri thức cho các em và chất lượng giáo dục của nhà trường. Ðội ngũ này cần được đào tạo, bồi dưỡng, huấn luyện một cách chuyên nghiệp. Thế nhưng, đội ngũ cán bộ chuyên trách thư viện hiện nay trong cả nước mới có 8.796 người, chiếm tỷ lệ 35%, còn lại 166 nghìn 900 cán bộ thư viện đều là kiêm nhiệm. Nghĩa là người đó vừa làm công tác  thư viện vừa là nhân viên đánh máy, hoặc đánh trống, hoặc đun nước, hoặc trông xe hoặc vừa giảng dạy. Cá biệt có trường hợp cán bộ thư  viện là giáo viên bị kỷ luật, hoặc kém năng lực giảng dạy, nên được chuyển sang làm công tác thư viện trường học. Ðã nói cán bộ thư viện kiêm nhiệm, có nghĩa thực chất không phải làm công tác thư viện, ngoài chức năng "trông coi" tủ sách.

Trong quá  khứ, các trường học, những người quan tâm  thư viện trường học từng mừng hụt, vì Thông tư liên Bộ Giáo dục và Ðào tạo và Bộ Nội vụ ngày 5-10-2004 về biên chế nhà trường  phổ thông, trong đó có quy định về giáo viên (chuyên trách) thư viện trường học. Nhưng không rõ vì sao sau đó, Thông tư này không được triển khai, để lại "lỗ  hổng" lớn về cán bộ  chuyên trách thư viện cho tới giờ. Ðó là chưa kể tuổi trẻ nhà trường bây giờ có quá nhiều gánh nặng và sự chi phối của thời đại công nghệ thông tin: học thêm, luyện thi, chơi game, chát... công tác thư viện trường học đã yếu lại thiếu sức sống, vì thiếu chính nhân vật trung tâm - bạn đọc.

Nỗi niềm những người tâm huyết

Hằng năm, ngành giáo dục và đào tạo đầu tư hàng tỷ đồng cho thư viện trường học, nhưng lại không đầu tư cho con người làm công tác thư viện. Ðiều này rất thiệt thòi cho cán bộ thư viện, nhất là hiện nay, ngành đang xây dựng thư viện đạt chuẩn quốc gia.

Các trường học, những người quan tâm thư viện trường học từng mừng hụt, vì Thông tư liên Bộ Giáo dục - Ðào tạo và Bộ Nội vụ ngày 5-10-2004 về biên chế nhà trường phổ thông, trong đó có quy định về giáo viên (chuyên trách) thư viện trường học. Nhưng không rõ vì sao sau đó, Thông tư này không được triển khai.

Thực trạng công tác thư viện trường học khiến những người tâm huyết với công tác này day dứt. Thư viện trường học thực chất chưa đủ sức đánh thức những nhận biết của các cấp quản lý có thẩm quyền. Vì thế, theo ông Vũ Bá Hòa, Giám đốc NXBGD TP Hồ Chí Minh, giải pháp lớn nhất nâng cao chất lượng công tác thư viện, trả lại thư viện đúng chức năng của nó chính là sự thay đổi nhận thức của các cấp quản lý giáo dục về vị trí, vai trò thư viện trường học trong việc góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Các trường phải có các giải  pháp kích thích thị hiếu đọc sách, xây dựng "văn hóa đọc" cho tuổi trẻ, trở thành thói quen không thể thiếu trong đời sống, trong nếp sinh hoạt, học tập ở nhà trường. "Văn hóa đọc" phải được xây dựng từ trong nhà trường, làm cho học sinh "nghiện sách", "mê" sách. Muốn vậy,  phải có một đội ngũ cán bộ thư viện được đào tạo chuyên nghiệp, chuyên trách, biết cách quản lý thư viện đã đành, mà quan trọng không kém phải biết cách giao tiếp, tiếp thị sách, giới thiệu sách, "dẫn dụ" tuổi trẻ đến với sách, nhen lên ở các em niềm say mê đọc sách.

Ðồng cảm với ý kiến đó, ông Phạm Văn Hồng, Giám đốc Công ty sách - thiết bị trường học Tây Ninh cho rằng: Phải coi việc có chính sách cho người làm công tác thư viện trường học là giải  pháp tích cực. Hằng năm, ngành giáo dục và đào tạo đầu tư  hàng tỷ đồng cho thư viện trường học nhưng lại không đầu tư cho con người làm công tác thư viện. Ðiều này rất thiệt thòi cho cán bộ thư viện đạt chuẩn quốc gia.

Còn cô giáo Nguyễn Thị Mến, giáo viên dạy tiếng Pháp kiêm nhiệm cán bộ thư viện Trường trung học phổ thông Ðốc Binh Kiều (Tiền Giang) thành viên của Câu lạc bộ cộng tác viên thư viện phía nam, chỉ mong ước được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ thư viện và có những chế độ chính sách bồi dưỡng độc hại cho cán bộ thư viện một cách thỏa đáng.

Nguồn: Nhân dân

 Tìm kiếm